19/01/2022

Kütahya Ekspres Gazetesi

Kütahya’nın gündemi dürüst haber kaynağı

YENİ EKONOMİK MODEL

Merhaba değerli dostlarım,

Bir süre ayrı kaldıktan sonra yeniden düşüncelerimi sizinle paylaşabildiğim için mutluyum. Amacım yine her zaman olduğu gibi doğru sorular sormak ve doğru bilgiye ulaşmaktır, bunu da sizlerle paylaşmak ayrıcalığına sahip oluyorum bu köşe ile…

Keyifli okumalar dilerim.  

Karar vericilerin faizleri düşürerek, ulaşmaya çalıştığı fayda ne acaba?

Benim gibi merak edenler olabilir. Fakat şunu söyleyebilirim, bu sorunun cevabı kesinlikle bir sebep sonuç ilişkisi değil… Merkez Bankası Başkanının son açıklamaları sonrasında, hükümet yetkililerinin de benzer açıklamalar yapması mevcut durumun kabul edilmiş ve uygulamaya konulmuş yeni bir ekonomik programın parçası olduğunu gösteriyor.

“Vatanımıza ve Milletimize hayırlı olsun yeni ekonomik programımız. “

Peki, uygulanmakta olan bu ekonomik program içerisinde neler var? Bunu anlamaya ve açıklamaya çalışalım biraz.

Düşük faiz ve yüksek kura dayalı bir sistem görüyoruz. Yani kabaca faizler düşürülecek kaçınılmaz olarak kur yükselecek (İstenilen bu).  Yüksek kur ile birlikte ihracatımız desteklenecek ve ihracat artışı olacak. Bunun yanında, yüksek kur sebebiyle ithalat zorlaşacak ve azalacak. Neticede bu, cari açığı kapamak için bir yol olarak görünüyor.

“Peki ya enflasyon belası ne olacak? “

Yüksek kurun ithalatı kısarak bir ikame etkisi yaratması bekleniyor. Dolayısıyla bu ikame etkisi ile üretim artışı olacak ve ithal ikame üretim ile kur’un enflasyon üzerindeki baskısı da azalmış olacak. Sonuç olarak, enflasyonda düşmeye başlayacak.

Buraya kadar tamam…

Yeni ekonomik programı çok basit bir dil ile detaya girmeden bu şekilde anlatabiliriz. Yani buna göre kur yükselişi dolayısıyla Türk Lirasında ki değer kaybı bilinçli ve şu an için istenilen-beklenilen bir sonuç. Maalesef buradan anladığımız, enflasyona da bir süre katlanılması gerekiyor…

O zaman soralım;

  • Kur da ki bu yükselişin ithal ikame üretimi desteklemesi ne kadar zaman alabilir, bu dayanılabilir bir süre olabilecek mi?
  • Yukarıda sorduğum ikame süresine bağlı olarak, sanayide ki ithal girdi fiyatlarının yükselmesi * ithal girdi payı’na bağlı olarak üretim maliyetlerini ve dolayısıyla enflasyonu artırıcı etki yaratmayacak mı ?

Girdi maliyetlerindeki artışı bir kenara bırakalım. Kur yükselişleri şüphesiz ki ithalatı azaltıp ihracatı artıracak ve cari açığı bir miktar düşürecektir. Fakat unutmayalım, ihracatçımız daha fazla malı daha ucuza satmak zorunda kalıyor-kalacak. Buna karşılık, yine girdi olarak bakarsak, aynı malı çok daha pahalıya ya da aynı paraya çok daha az mal alıyor olacağız.  Eylül ayından bu yana Dolar kurunda yaklaşık %35 üzerinde bir artış var. Bu volatilite biraz sıkıntı yaratıyor. İhracatçı, ne doğru dürüst maliyet hesaplayabiliyor ne de satış teklifleri verebiliyor.

Gerçekten sıkıntılı bir durum var ortada.

Önce; Eylül ayında %19 olan politika faizi %18 e indirildi. Ekim ayında yapılan indirim ile  %16 ya geriledi.  Güncel durum ise, Merkez Bankası Kasım ayı politika faizi %15 olarak açıklandı.  Aynı dönem **TÜFE rakamlarımız %19,58-%19,89 ve Kasım Enflasyon oranı 3 Aralık Cuma açıklanacak. ***Yİ-ÜFE Eylül ayında %43,96, Ekimde %46,31 olarak karşımıza çıkıyor. 

Çok önemli bir soru;

“Enflasyonu kontrol altına almadan yapılacak faiz indirimleri bize faydalı olabilir mi?”

Şimdi aklıma takılan en büyük soru şu aslında,

Enflasyon,

  • Baz etkisiyle mi düşecek,
  • Çekirdek enflasyon da ki düşüş ile mi düşecek yoksa
  • Cari açıktaki küçülme ile mi düşecek.

Kafamda deli sorular…

Gerçekten planlı adımlar mı atılıyor yoksa atılan adımların sonuçlarına göre planlar mı yapılıyor?

Kim istemez ki,

Düşük faiz, kabul edilebilir bir kur, düşük enflasyon, düşük işsizlik rakamları olsun…

Bu bağlamda atılan-atılacak gerçekçi ve bilimsel her türlü adıma şüphesiz ki destek sonsuz olacaktır.

İyi haftalar dilerim / Sağlıcakla kalınız…

Serhat AKYOL / Ekonomist

————————————————————————————————————————————–* İthal Girdi Payı        : İthal edilen girdilerin bir ülkenin ihracatında ki payı olarak tanımlanır. OECD kaynaklarına göre Türkiye’nin ihracatta ki ithal girdi payı %16,5 dir.

**TÜFE  (Tüketici Fiyat Endeksi)                     : bir tüketicinin satın aldığı belirli bir ürün ve hizmet grubunun fiyatlarındaki ortalama değişimleri gösteren bir ölçüttür. Yıllık enflasyon değerindeki değişimi ölçmek için kullanılır. 

*** Yİ-ÜFE (Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi)     : Yurt içinde ticarete konu olmak üzere üretilen tüketim, ara ve sermaye malları ile enerji sektöründeki fiyat değişimlerini ölçen endekstir.

Amerikan Dolarında son durum;

Aşağıdaki grafikte 12,95 ve 13,09 seviyeleri yeniden direnç olarak karşımızda ve üstel ortalamalar desteği 11,59-10,78 olarak görünüyor. Buna karşılık kısa vade destek ve dirençlari grafik üzerinde  göstermeye çalıştım.  Piyasa şuan da hızlı yükselişi sindirmek için yatay seyrediyor. Olumsuz bir haber gelmez ise bir parça gevşeme beklemek yanlış olmaz. Fakat yüksek kur şuan için kabul edilen bir programın parçası  gibi görünüyor.

————————————————————————————————————————————-

Borsa İstanbul, BİST 100 Endeksi son durum,

Borsa İstanbul da ki Ralli havası geçtiğimiz hafta da devam etti. Doların aşırı değerlenmesiyle özellikle yabancı yatırımcı için oldukça cazip alım fırsatı doğuyor ve Bist100 endeksi tarihi zirvelerini zorlamaya devam ediyor. Haftanın son günü Corona virüste yeni varyant haberleri ile bir parça gerilese de bu düzeltmeler trend düzeltmeleri ile sınırlı kalacaktır diye düşünüyorum. Çünkü Endekse dolar baz da baktığımızda hala çok ucuz kaldığını söyleyebilirim. Ayrıca TL baz da zirve tazeleyen BİST100 endeksinde, Dolar bazda bakarsak düşüş trendinin devam ettiğini görmekteyiz. Netice itibariyle düzeltmeler olacaktır ama bence yabancı yatırımcı almaya devam edecektir.

Bist 100 için izleyeceğimiz direnç seviyeleri 1825-1856 ve desteklerimizi 8 günlük Üstel Hareketli ortalamamız 1762,13 ve ardından 1677,15 GAP seviyesi olarak belirleyebiliriz. Orta vade için 21 günlük üstel ortalama seviyesi 1677,15 altına düşmesini istemeyiz.

  • Kıymetli dostlarım, seans kapanışları sonrası değişebilecek rakamlar görünümü değiştirebilir.
  • Piyasalar ile ilgili yaptığım yorumlarım risk içerir ve tamamen bilgi amaçlıdır ve kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir.